“Апостал” Спірыдона Собаля

Максімава, Алена. “Апостал” Спірыдона Собаля : [Музей гісторыі Магілёва набыў Апостал С. Собаля] / Алена Максімава // Веснік Магілёва. — 2017. — 29 ноября. — С. 11.

- Эйфарыя! – менавіта так перадаў свае адчуванні дырэктар Музея гісторыі Магілёва. Пяць гадоў Аляксей Бацюкоў сніў і бачыў, як «Апостал» Спірыдона Собаля займае пачэснае месца ў экспазіцыі. 24 лістапада 2017 года мара ператварылася ў жыццё…

Салют, Вера, Надзея, Любоў! Урачыстае імгненне. Па дывановай дарожцы паважна плыве дырэктар Ратушы. Спадар свеціцца, як ліхтарык. У белых пальчатках ён трапятка трымае самую жаданую кнігу ў свеце. «Апосталаў» у свеце – адзінкі. Ратуша набыла рэлігійную кнігу 1632 года – і гэта паставіла Магілёўскі музей гісторыі ў адзін шэраг з Нацыянальным музеем імя Андрэя Шапціцкага ў Львове, з Нацыянальнай бібліятэкай Украіны, з Расійскімі дзяржаўнымі бібліятэкамі ў Маскве і Санкт-Пецярбургу, таксама з Бібліятэкай Расійскай Акадэміі навук. У Беларусі быў толькі «Апостал» 1638 года. Асаблівасць магілёўскага «Апостала» 1632 года – аўтограф Андрэя Шапціцкага. Святар, мітрапаліт лічыцца бацькам нацыі, Маісеем украінцаў.

Вялікалітоўскі друкар, асветнік і літаратар Спірыдон Собаль – выбітны дзеяч, 20 выданняў якога ведаюць калекцыянеры ўсяго свету. У Спірыдона Міронавіча магілёўскія карані. Гасцям паказалі собалеўскі радавод на чатыры калены.

Собаль – уладальнік друкарні на калёсах – імкнуўся прывучыць сваіх суграмадзян да чытання і марыў выдаць «Буквар». Мара ажыццявілася – і «Буквар» выйшаў двумя выданнямі. 1634 года – у Куцейне і 1636 года – у Магілеве. Сёння знайсці адукацыйную кнігу Собаля амаль немагчыма.

Увайсці ў свет старажытнай кнігі – невымоўныя пачуцці. Літаратура – гэта не проста літары. У літары трэба ўзірацца, як у радзімкі на целе каханай. Тады пабачыш, што на першых 5 і апошніх 139 лістах вылучаюцца «3» і «Д». Буквы маюць дзве выявы: элегантную завостраную і акруглую. У літар на 78 лістах пасярэдзіне асобных прыкмет не назіраецца.

Таксама першыя 5 і апошнія 139 лістоў «Апостала» маюць шэсць розных філіграней. Філігрань – гэта вадзяны знак. Багацце аздаблення сведчыць аб тым, што частка «Апостала» была надрукавана ў Кіеве. У Магілёве ж друкар быў абмежаваны ў сродках. Таму на 78 лістах пасярэдзіне мы сустракаем толькі два выгляду філіграні. Усяго ў кнізе 222 старонкі. Кідаецца ў вочы сваёй прыгажосцю «Зорка Давіда» – так назваў філігрань Алексей Бацюкоў.

- Звычайны Герб Ляліва, – не пагадзіўся з сябрам Зміцер Яцкевіч. Дырэктар Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры вылучае версію: лісты з распаўсюджаным шляхецкім гербам друкар браў у Глебовічаў у Дуброўне. Магілёўскі магістрат аддаваў перавагу менавіта гэтай паперні.

У Зміцера Лявонцьевіча таксама ёсць мара: часцей сустракаць у свеце такое паразуменне важнасці культуры, якое спадар назіраў у Магілёве. Ад мэра да чыноўнікаў Магілёўскага гарвыканкама – усе прынялі ўдзел у набыцці «Апостала» Спірыдона Собаля. З гарадскога бюджэту выдзелілі ўсе 5000 даляраў. Салют, магілёўцы! Так гаражане адзначылі 500-годдзе беларускага кнігадрукавання. На-перадзе – 2018…

- Што мы шукаем зараз? – пытаюцца журналісты ў Бацюкова. Дырэктар смяецца, мнецца, потым выпальвае:

- Львоўскае «Евангелле» 1697 года!

Салют, Вера, Надзея, Любоў, Львы Львова і Магілёва!

01 04 05

Алена МАКСІМАВА
Фота mycity.by